Trang chủ Blog Vô sinh nam
Sức khỏe sinh sản

Vô Sinh Nam: Nguyên Nhân, Chẩn Đoán và Giải Pháp Điều Trị

28/01/2025
BS. Nguyễn Văn A
Doctor and patiet

Vô sinh nam là gì?

Vô sinh nam được định nghĩa là tình trạng một cặp vợ chồng không thể thụ thai sau 12 tháng quan hệ tình dục đều đặn không sử dụng biện pháp tránh thai, trong đó nguyên nhân đến từ phía nam giới. Theo thống kê, khoảng 40-50% các trường hợp vô sinh là do yếu tố nam giới gây ra.

Nguyên nhân vô sinh nam

1 Vấn đề về tinh trùng

  • Thiếu tinh trùng (Oligospermia): Số lượng tinh trùng thấp dưới 15 triệu/ml
  • Vô tinh (Azoospermia): Không có tinh trùng trong tinh dịch
  • Tinh trùng yếu (Asthenospermia): Khả năng di động kém
  • Tinh trùng dị dạng (Teratospermia): Hình thái bất thường

2 Rối loạn nội tiết tố

  • Thiếu hụt testosterone
  • Rối loạn tuyến yên, tuyến giáp
  • Mất cân bằng hormone FSH, LH

3 Vấn đề cấu trúc và giải phẫu

  • Giãn tĩnh mạch tinh: Tĩnh mạch ở bìu giãn nở, ảnh hưởng nhiệt độ tinh hoàn
  • Tắc ống dẫn tinh: Do nhiễm trùng, chấn thương hoặc bẩm sinh
  • Tinh hoàn ẩn: Tinh hoàn không xuống bìu
  • Thủy dịch tinh hoàn: Tích tụ dịch quanh tinh hoàn

4 Nhiễm trùng và viêm nhiễm

  • Viêm tinh hoàn, viêm mào tinh hoàn
  • Viêm tuyến tiền liệt
  • Bệnh lây truyền qua đường tình dục

5 Yếu tố lối sống và môi trường

  • Hút thuốc lá, uống rượu bia quá mức
  • Sử dụng ma túy, chất kích thích
  • Béo phì, stress kéo dài
  • Tiếp xúc nhiệt độ cao, hóa chất độc hại
  • Sử dụng một số loại thuốc (hóa trị, steroid)

Triệu chứng và dấu hiệu cảnh báo

Vô sinh nam thường không có triệu chứng rõ ràng. Dấu hiệu chính là không thể có con sau 12 tháng quan hệ không tránh thai. Tuy nhiên, một số dấu hiệu có thể gợi ý vấn đề:

Vấn đề tình dục

Khó cương dương, xuất tinh sớm, giảm ham muốn

Đau hoặc sưng

Đau, sưng hoặc u cục ở vùng tinh hoàn

Nhiễm trùng

Nhiễm trùng đường tiểu hoặc hô hấp tái đi tái lại

Tinh hoàn nhỏ

Tinh hoàn không bình thường hoặc không sờ thấy

Tăng vú

Phát triển mô vú ở nam (nữ hóa tuyến vú)

Lông cơ thể ít

Giảm lông mặt hoặc cơ thể (dấu hiệu thiếu hormone)

Phương pháp chẩn đoán

Xét nghiệm tinh dịch đồ

Đây là xét nghiệm quan trọng nhất để đánh giá khả năng sinh sản nam giới:

  • Số lượng tinh trùng: Bình thường ≥15 triệu/ml
  • Khả năng di động: ≥40% tinh trùng chuyển động
  • Hình thái: ≥4% tinh trùng có hình dạng bình thường
  • Thể tích: ≥1.5 ml
  • pH và độ nhớt: Đánh giá chức năng tuyến phụ

Lưu ý: Cần kiêng quan hệ 2-7 ngày trước xét nghiệm. Nếu kết quả bất thường, nên xét nghiệm lại sau 2-3 tháng.

Xét nghiệm hormone

Đo các hormone quan trọng cho sinh sản:

  • Testosterone: Hormone nam chính
  • FSH (Follicle-Stimulating Hormone): Kích thích sản xuất tinh trùng
  • LH (Luteinizing Hormone): Kích thích sản xuất testosterone
  • Prolactin: Nếu cao có thể ảnh hưởng khả năng sinh sản

Siêu âm và chẩn đoán hình ảnh

  • Siêu âm bìu: Phát hiện giãn tĩnh mạch tinh, thủy dịch, u
  • Siêu âm qua trực tràng: Đánh giá tuyến tiền liệt và ống dẫn tinh

Xét nghiệm gen và nhiễm sắc thể

Được chỉ định khi số lượng tinh trùng rất thấp hoặc không có tinh trùng, để phát hiện các bất thường di truyền như hội chứng Klinefelter, đột biến gen CFTR (gây tắc ống dẫn tinh).

Sinh thiết tinh hoàn

Lấy mẫu mô tinh hoàn để đánh giá khả năng sản xuất tinh trùng, thường được thực hiện khi tinh dịch đồ không có tinh trùng (vô tinh).

Phương pháp điều trị vô sinh nam

Phương pháp điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân cụ thể. Nhiều trường hợp vô sinh nam có thể điều trị được với tỷ lệ thành công cao.

1. Điều trị nội khoa

Điều trị hormone

Bổ sung testosterone, FSH, LH hoặc hCG khi có rối loạn nội tiết. Thời gian điều trị thường 3-6 tháng.

Kháng sinh

Điều trị nhiễm trùng đường sinh dục như viêm tinh hoàn, viêm tuyến tiền liệt.

Thuốc chống oxy hóa

Vitamin E, vitamin C, coenzyme Q10, selenium giúp cải thiện chất lượng tinh trùng.

Điều trị rối loạn cương dương

Thuốc như sildenafil (Viagra), tadalafil (Cialis) hỗ trợ quan hệ tình dục.

2. Phẫu thuật

Phẫu thuật giãn tĩnh mạch tinh (Varicocelectomy)

Buộc hoặc cắt bỏ tĩnh mạch giãn. Cải thiện chất lượng tinh trùng ở 60-70% trường hợp.

Thông ống dẫn tinh

Mở thông đường dẫn tinh trùng bị tắc do nhiễm trùng hoặc chấn thương.

Nối lại ống dẫn tinh

Khôi phục lại khả năng sinh sản sau triệt sản (vasovasostomy).

Lấy tinh trùng từ tinh hoàn

TESE (Testicular Sperm Extraction) hoặc micro-TESE để lấy tinh trùng trực tiếp từ tinh hoàn cho thụ tinh nhân tạo.

3. Kỹ thuật hỗ trợ sinh sản (ART)

IUI (Thụ tinh trong tử cung)

Đưa tinh trùng đã xử lý trực tiếp vào tử cung. Thích hợp khi:

  • • Số lượng tinh trùng giảm nhẹ
  • • Vấn đề về độ nhớt tinh dịch
  • • Tỷ lệ thành công: 10-20% mỗi chu kỳ

IVF (Thụ tinh trong ống nghiệm)

Kết hợp trứng và tinh trùng ngoài cơ thể, sau đó cấy phôi vào tử cung.

  • • Thích hợp khi tinh trùng giảm vừa đến nặng
  • • Tỷ lệ thành công: 30-40% mỗi chu kỳ

ICSI (Tiêm tinh trùng vào trứng)

Tiêm một tinh trùng trực tiếp vào trứng. Kỹ thuật tiên tiến nhất cho vô sinh nam nặng.

  • • Thích hợp khi số lượng tinh trùng rất thấp hoặc không có trong tinh dịch
  • • Có thể dùng tinh trùng lấy từ tinh hoàn
  • • Tỷ lệ thành công: 40-50% mỗi chu kỳ

4. Thay đổi lối sống

Duy trì cân nặng lý tưởng
Bỏ thuốc lá, hạn chế rượu
Tránh nhiệt độ cao (sauna, laptop trên đùi)
Giảm stress, ngủ đủ giấc
Chế độ ăn giàu vitamin và khoáng chất
Tập thể dục đều đặn

Thời gian điều trị dự kiến

1

Thay đổi lối sống: 3-6 tháng

Để thấy cải thiện chất lượng tinh trùng

2

Điều trị nội khoa: 3-9 tháng

Tùy thuộc vào nguyên nhân và đáp ứng điều trị

3

Phẫu thuật + hồi phục: 3-12 tháng

Để sản xuất tinh trùng trở lại bình thường

4

ART (IUI/IVF/ICSI): Ngay lập tức

Có thể bắt đầu ngay khi sẵn sàng

Phòng ngừa vô sinh nam

Mặc dù không phải tất cả các nguyên nhân vô sinh đều có thể phòng ngừa, nhưng bạn có thể giảm đáng kể nguy cơ bằng các biện pháp sau:

Lối sống lành mạnh

  • • Duy trì cân nặng hợp lý (BMI 18.5-24.9)
  • • Không hút thuốc và hạn chế rượu bia
  • • Tránh sử dụng ma túy và steroid
  • • Tập thể dục đều đặn nhưng không quá sức
  • • Ngủ đủ 7-8 giờ mỗi đêm
  • • Quản lý stress hiệu quả

Chế độ dinh dưỡng

  • • Ăn nhiều rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt
  • • Bổ sung protein từ cá, gà, đậu
  • • Tăng cường thực phẩm giàu zinc (hải sản, hạt bí)
  • • Vitamin C, E, selenium (chống oxy hóa)
  • • Acid folic (rau lá xanh)
  • • Omega-3 (cá hồi, cá thu)

Tránh nhiệt độ cao

  • • Hạn chế tắm nước nóng, sauna, jacuzzi
  • • Không đặt laptop trực tiếp trên đùi
  • • Tránh mặc quần áo quá chật
  • • Hạn chế ngồi lâu (tài xế, văn phòng)
  • • Sử dụng đệm tản nhiệt khi cần

Bảo vệ sức khỏe sinh sản

  • • Quan hệ tình dục an toàn, sử dụng bao cao su
  • • Tiêm phòng các bệnh có thể ảnh hưởng (quai bị)
  • • Điều trị kịp thời các bệnh nhiễm trùng
  • • Khám sức khỏe định kỳ
  • • Tránh tiếp xúc hóa chất độc hại, thuốc trừ sâu

Bảo vệ vùng sinh dục

  • • Đeo bảo hộ khi chơi thể thao va chạm
  • • Cẩn thận khi đi xe máy, tập gym
  • • Tránh chấn thương vùng háng
  • • Xử lý sớm các vấn đề về tinh hoàn (ẩn tinh hoàn ở trẻ)

Thận trọng với thuốc men

  • • Tham khảo bác sĩ trước khi dùng thuốc bổ sung
  • • Tránh lạm dụng thuốc giảm đau (ibuprofen, aspirin)
  • • Không tự ý dùng testosterone hay steroid đồng hóa
  • • Thông báo bác sĩ nếu đang có kế hoạch sinh con trước khi dùng thuốc mới

Lời khuyên quan trọng

Nếu bạn và bạn đời đã cố gắng có thai hơn 12 tháng (hoặc 6 tháng nếu vợ trên 35 tuổi) mà chưa thành công, hãy đến gặp bác sĩ chuyên khoa. Chẩn đoán và điều trị sớm sẽ mang lại kết quả tốt hơn.

Câu hỏi thường gặp

Cần tư vấn về vô sinh nam?

Đội ngũ bác sĩ chuyên khoa của chúng tôi sẵn sàng hỗ trợ bạn với các giải pháp điều trị hiện đại và hiệu quả.

Đặt lịch khám ngay Gọi: 0904 662 962
Quay lại danh sách bài viết